Monday, May 21, 2007

ΚΩΣΤΑΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΗΣ 1868 - 1894 26 χρόνια για ένα τεράστιο έργο




Στο σταυραητό


A πό μικρό κι απ' άφαντο πουλάκι σταυραητέ μου,

παίρνεις κορμί με τον καιρό, και δύναμη κι αγέρα,

κι απλώνεις πήχες τα φτερά και σπιθαμές τα νύχια,

και μες στα σύγνεφα πετάς, μες στα βουνά ανεμίζεις!

Φωλιάζεις μες στα κράκουρα, συχνομιλάς με τ' άστρα,

με τη βροντή ερωτεύεσαι κι απιδρομάς και παίζεις

με τ ΄γρια τ' αστροπέλεκα και βασιλιάν σε κράζουν

του κάμπου τα πετούμενα και του βουνού οι πετρίτες.


Έτσι εγεννήθηκε μικρός κι ο πόθος μου στα στήθη,

κι απ' άφαντο κι απ' άπλερο πουλάκι, σταυραητέ μου,

μεγάλωσε, πήρε φτερά, πήρε κορμί και νύχια,

και μου ματώνει την καρδιά, τα σωθικά μου σκίζει,

κ' έγινε τώρα ο πόθος μου αητός, στοιχιό και δράκος,

κ' εφώλιασε βαθιά - βαθιά μες στ' άσαρκο κορμί μου,

και τρώει κρυφά τα σπλάχνα μου, κρυφοβοσκάει τη νιότη.


Μπεζέρισα να περπατώ στου κάμπου τα λιοβόρια.

Θέλω τ΄αψήλου ν' ανεβώ, ν' αράξω θέλω, αητέ μου,

μες στην παλιά μου κατοικιά, στην πρώτη τη φωλιά μου,

θέλω ν' αράξω στα βουνά, θέλω να ζάω με σένα.

Θέλω τ' ανήμερο καπρί, τ' αρκούδι, το πλατόνι,

καθημερνή μου κι ακριβή να τάχω συντροφιά μου.


Κάθε βραδούλα, κάθε αυγή, θέλω το κρύο τ' αγέρι

νάρχεται από τη λαγκαδιά, σα μάνα, σαν αδέρφι,

να μου χαϊδεύει τα μαλλιά και τ' ανοιχτά μου στήθη.
Θέλω η βρυσούλα, η ρεματιά -παλιές γλυκές μου αγάπες-

να μου προσφέρνουν γιατρικό τ' αθάνατα νερά τους.

Θέλω του λόγγου τα πουλιά με τον κελαηδισμό τους

να με κοιμίζουν το βραδί, να με ξυπνούν το τάχι

.Και θέλω νάχω στρώμα μου, νάχω και σκεπασμά μου

το καλοκαίρι τα κλαδιά και το χειμώ τα χιόνια.


Κλωνάρια απ' αγριοπρίναρα, φουρκάλες από ελάτια

θέλω να στρώνω στοιβανιές κι απάνω να πλαγιάζω,

ν' ακούω τον ήχο της βροχής και να γλυκοκοιμιέμαι.
Από ημερόδενδρον, αητέ, θέλω να τρώω βελάνια,

θέλω να τρώω τυρί αλαφιού και γάλα απ' άγριο γίδι.

Θέλω ν' ακούω τρυγύρω μου πεύκα κι οξιές να σκούζουν,

θέλω να περπατώ γκρεμούς, ραϊδιά, ψηλά στεφάνια,

θέλω κρεμάμενα νερά δεξιά - ζερβά να βλέπω.


Θέλω ν' ακούω τα νύχια σου να τα τροχάς στα βράχια,

ν' ακούω την άγρια σου κραυγή, τον ίσκιο σου να βλέπω.

-θέλω.., μα δεν έχω φτερά, δεν έχω κλαπατάρια,

και τυραννιέμαι, και πονώ, και σβιέμαι νύχτα - μέρα.
Παρακαλώ σε, σταυραητέ, για χαμηλώσου ολίγο,

και δόσμου τες φτερούγες σου, και πάρε με μαζί σου,

πάρε με απάνου στα βουνά, τι θα με φάει ο κάμπος!




ΑΝΤΩΝΗ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ:


ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΗ

Παρ’ την ψυχή μου σταυραϊτέ
Στης άνοιξης τα πράσινα, τα μυστικά λιβάδια
Πάνω ψηλά στα κράκουρα
Στην Πίνδο και τη Λιάκουρα
Χορεύουν μες στα σύννεφα
Κρυστάλλινα καράβια

R
Τα λόγια σου κρυστάλλινα
Τα φέρνει ένα πουλί
Στον κόσμο που τα γυάλινα
Γυαλίζουν πιο πολύ

Παρ’ την ψυχή μου σταυραϊτέ
Εκεί που αρχίζει του έρωτα να τρέχει το ποτάμι
Να πιω την πρώτη του πηγή
Πριν γίνει το όνειρο πληγή
Να πλέξω μες τα χείλη μου
Τραγούδια από ροδάμι

9 comments:

LOCUS SOLUS said...

Μαίνανδρε, πολύ στο ποιμενικό το ρίξαμε, ή μου φαίνεται;

ΣΠΥΡΟΣ ΠΑΥΛΟΥ said...

Λίγα λόγια για τον ΚώσταΚρυστάλλη από την "Ιστορία" του Λίνου Πολίτη:
"....Η κυρίως ποιητική παραγωγή του συγκεντρώνεται στις δύο ποιητικές συλλογές , τα Αγροτικά, που επαινέθηκαν στο Β'Φιλαδέλφειο διαγωνισμό του 1896, και "Ο τραγουδιστής του χωριού και της στάνης" που κι αυτό επαινέθηκε το 1892. Δύο χρόνια αργότερα ο ποιητής πέθανε είκοσι έξη μόλις χρονών,φθιστικός κλπ."
Απαραίτητο συμπλήρωμα δικό μου:Είναι ένας από του ποιητές που μας έκαναν να χλευάσουμε την ποίηση, εν έτει 1972, αν ενθυμούμαι καλώς, και να καταδιωχθούμε ανηλεώς, από το καθηγητή μας της φιλολογίας, για την αντίστασή μας.
Περιμένουμε και Βαλαωρίτη που ως γνωστόν είναι και η έμπνευσής του!
Ευχαριστώ και σας καλησπερίζω!

Μένανδρος said...

Locuw solus ήταν ένας ποιητής πέρα από τα ποιμενικά και το ξέρεις

Άνθρωπος χωρίς ιδιότητες: Τεράστιο ενδιαφέρον έχουν και τα πεζά του με ενδιαφέρουσα θεατρική δομή.

Ευχαριστώ για την επίσκεψη

Τίποτα said...

Μένανδρε; Μπορείς να προτείνεις κάποιο από αυτά τα πεζά; Με τη θεατρική δομή;

Μένανδρος said...

προς τίποτα
Προτείνω τι διήγημα "η δασκάλα" και όταν είπα θεατρική δομή μάλλον δεν εκκφράστηκα καλά, εννοούσα θεατρικότητα σε σχέση με τους ήρωες και την πλοκή τησ ιστορίας.
Για τη θεατρικότητα του λόγου του Κρυστάλλη, υπάρχει και μια μελέτη της Γεωργίας Λαδογιάννη με κάποιο σχετικό τίτλο που δεν θυμάμαι ακριβώς

Γιωργος Κεντρωτης said...

Ο Ηλίας Πετρόπουλος λέει καναδυό φορές "Ο πουτσαράς ποιητής Κρυστάλλης"!
Του Παπαϊωάνου το ποίημα είναι, ως συνήθως, μέγκλα.

Τίποτα said...

Να βοηθήσω να καταλάβεις τι θέλω. Μπορεί το συγκεκριμένο να δραματοποιηθεί;

Μένανδρος said...

προς τίποτα

Έχω πολύ καιρό που το έχω διαβάσει και δεν το έχω πρόχειρο, αλλά απ' ό,τι θυμάμαι νομίζω πως μπορεί. Άλλωστε με την τάση που επικρατεί σήμερα να δραματοποιείται η λογοτεχνία έχει αποδειχθεί στην πράξη πως όλα γίνονται. Θα ήταν μια καλή απόπειρα πάντως. Τα άπαντα του Κρυστάλλη υπάρχουν νομίζω δεμένα στις εκδόσεις Μέρμηγκα, μπορεί να κάνω και λάθος, αλλά δεν είναι δύσκολο να βρεθούν

Τίποτα said...

Σ' ευχαριστώ:)